Spinel có một lịch sử đá quý nhầm lẫn vĩ đại nhất: Nhiều viên ruby nổi tiếng trên các trang sức và vương miện trên thế giới xưa kia thực chất là spinel đỏ. Phần lớn spinel có màu đỏ và hồng, còn màu xanh, tím và các màu khác thì ít hơn. Vì spinel tổng hợp quá phổ biến trong các nữ trang tập thể, nên nhiều người không tin rằng spinel còn hiện diện trong tự nhiên nữa.

Lịch sử và truyền thuyết:

Viên đá tên là Black Prince’s Ruby gắn trong vương miện Hoàng gia Anh nặng 170 carat thực chất không phải là ruby mà là spinel đỏ. Viên Timur Ruby 352 ct cũng là viên spinel đỏ, hiện là tài sản của Nữ hoàng Anh, nó có một dấu vết lịch sử trên bề mặt: được khắc tên của một hoàng đế Mông Cổ là người từng là chủ viên đá.

Ở Myanmar, nơi đã khai thác được một số spinel màu đẹp nhất, vào đầu năm 1587 người ta đã công nhận spinel là một loại đá quý riêng biệt. Còn nhiều nơi khác việc nhầm lẫn spinel thành đá khác kéo dài hàng thế kỷ sau đó.

Chất lượng, Giá trị và Tính phổ biến:

Thực tế thì spinel hiếm hơn ruby và saphia, là những đá quý thường bị nhầm với spinel. Còn bây giờ ta nên trân trọng những giá trị riêng của spinel. Chúng được các nhà sưu tập và nhà buôn ưa thích vì vẻ rực sáng, độ cứng và nhiều màu đặc biệt. Chúng lại rẻ hơn đá ruby và saphia có màu tương đương.

Màu spinel đẹp nhất là đỏ tươi ngang ngửa với ruby. Spinel phổ biến hơn ở tông màu nhạt và đẹp như hồng và tím. Đặc biệt đá màu hồng tươi có chút sắc cam được khai thác ở Myanmar, người ta gọi chúng là spinel lửa.

Spinel cũng có màu xanh đẹp do coban, tuy nhiên màu này rất hiếm. Spinel đỏ và xanh là giá trị hơn cả, còn đá màu nhạt hơn sẽ rẻ hơn.

Spinel thường được mài giác theo hình ovan, tròn hay nệm.

Nguồn gốc:

Nguồn nổi tiếng nhất là ở Myanmar nhờ khai thác được spinel màu đỏ, hồng và hồng phớt cam tươi. Sri Lanka có spinel chủ yếu màu hồng và tím nhạt.

Mỏ ở núi Pamir thuộc Tadjikstan sản xuất nhiều spinel đặc biệt vì lớn và có màu hồng đẹp. Spinel cũng có ở Tanzania, Campuchia, Việt Nam, Madagasca và Thái Lan.

Xử lý tăng vẻ đẹp thường gặp:

Chưa thấy xử lý nào ở spinel.

Bảo quản và làm sạch:

Spinel có độ cứng 8 trên thang Mohs, là đá quý vững bền, thích hợp hoàn toàn với mọi loại trang sức.

Rửa spinel với xà phòng: dùng bàn chải chà phía sau viên đá là nơi có thể dính nhiều chất dơ.

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy

Người Việt còn gọi ruby là hồng ngọc. Ruby là đá quý chỉ có tông màu đỏ, từ lâu vẫn được xem là đá quý có giá trị cao nhất. Theo người Ấn Độ cổ xưa thì ruby là vua đá quý. Giống như saphia, ruby là khoáng corundum cứng chắc và vững bền.

Lịch sử và truyền thuyết:

Theo ngôn ngữ Sanskrit cổ (ngôn ngữ cổ của Ấn Độ), ruby gọi là ratnaraj, nghĩa là “vua đá quý”. Ở nước Miến Điện cổ (nay là Myanmar), các chiến binh đeo ruby để làm cho họ trở nên bất khả chiến bại. Trong Kinh thánh, phụ nữ nào khôn ngoan và đạo đức thì được xem “quý giá hơn đá ruby”.

Người Mỹ cho là ruby giúp con người có lòng đam mê và dũng cảm, và họ dùng ruby làm đá quý mừng sinh nhật trong tháng bảy.

Chất lượng, Giá trị và Tính phổ biến:

Màu đẹp nhất của ruby là đỏ mạnh tươi cho đến đỏ hơi phớt tím. Đỏ phớt tím thường được xem là đẹp hơn đỏ phớt cam. Các đá corundum màu hồng, tím và cam thì không được gọi là ruby, mà gọi là saphia khác màu xanh (fancy sapphire).

Ruby cỡ lớn thì rất hiếm và có giá trị: một viên ruby 4 carat đẹp sẽ bán giá cao hơn nhiều so với đá kim cương hay emerald 4 carat đẹp. Với ruby lớn thì dạng mài chủ yếu là ovan và hình nệm. Các đá nhỏ thường cắt mài hình tròn hay vuông.

Nguồn gốc:

Nguồn ruby nổi tiếng nhất thế giới là Myanmar, đó là nơi sản xuất ra ruby màu đỏ mạnh tươi. Xưa kia Thái Lan là nước sản xuất ruby quan trọng, nay thì hoạt động khai mỏ đã giảm, nhưng Thái Lan vẫn là trung tâm cắt mài và buôn bán ruby quan trọng nhất.

Những nước khác là có nguồn ruby quan trọng là Madagasca, Việt Nam, Kenya, Sri Lanka, Afghanistan và Tanzania.

Xử lý tăng vẻ đẹp thường gặp:

Hầu hết ruby đều được xử lý để có màu đỏ tối đa và khử được màu phụ là xanh và nâu. Một số ruby cũng được nung nhiệt để cải thiện độ trong. Thỉnh thoảng thủy tinh tàn dư trong xử lý nhiệt bị giữ lại trong các khe nứt hay hốc khi đá nguội lạnh: vật liệu lấp đầy này nếu quá rõ có thể làm giảm giá trị của đá. Đá cải thiện bằng nhiệt thì vững bền và không cần phải giữ gìn cẩn thận, trừ khi vẫn còn chứa vật liệu lấp đầy.

Bảo quản và làm sạch:

Ruby cũng như saphia đều là khoáng corundum, có độ cứng 9 trên thang Mohs. Corundum quá cứng nên được dùng làm chất mài mòn. Do đó ruby là một trong những đá quý bền vững nhất.

Rửa ruby với xà phòng: dùng bàn chải chà vào phía sau của đá là nơi có thể tích tụ nhiều chất dơ.

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy